Kontrola łańcucha chłodniczego w WMS to trzy mechanizmy działające razem. System liczy czas poza chłodnią każdego nośnika (TOR) z limitem 20 minut dla lodów i 30 minut dla pozostałych towarów. Odbiera odczyty czujników komór co 1-5 minut i rozpoznaje awarię chłodzenia. Blokuje partie i nośniki statusem, który zdejmuje się tylko numerem dokumentu.
Towar mrożony traci jakość wtedy, gdy wychodzi z komory. Rozładunek, ważenie, czekanie na odłożenie, kompletacja i załadunek to chwile, w których łańcuch chłodniczy w magazynie jest najsłabszy. Arkusz z temperaturami wpisywanymi raz na zmianę tego nie pokaże. Pokaże to system, który wie, gdzie jest każdy nośnik i od kiedy jest poza chłodnią.
Opisujemy, jak takie kontrole działają w Studio WMS.net, w roli przygotowanej dla mroźni usługowej. Tekst jest dla kierownika jakości i dyrektora logistyki żywności mrożonej. Każda funkcja, którą opisujemy, działa w demo WMS dla mroźni. Szerszy opis całej roli znajdziesz na stronie system WMS dla mroźni i chłodni.
Gdzie pęka łańcuch chłodniczy w magazynie
Magazyn mroźniczy dzieli się na komory. Każda ma własną temperaturę, na przykład -25 °C i -18 °C, i każda ma kilka czujników. Poza komorami są miejsca, w których towar jest w cieple: pole odkładcze, stanowisko wagi w strefie +4 °C, rampa przeładunkowa i dok wydań.
Ryzyko rośnie w czterech sytuacjach:
- Przyjęcie - nośnik czeka na kontrolę, ważenie i odłożenie do gniazda.
- Wydanie - magazynier pobiera kartony z komory, układa paletę wysyłkową i czeka na zatwierdzenie dokumentu.
- Przeładunek - towar w cross-dockingu stoi na rampie i nie trafia do komory wcale.
- Awaria komory - sprężarka staje, a temperatura rośnie w miejscu, które miało być bezpieczne.
Trzy pierwsze sytuacje to codzienna praca. Czwarta zdarza się rzadko, ale wtedy liczą się minuty. System musi więc mierzyć czas poza chłodnią przy każdej operacji i mieć gotową procedurę na awarię. Podstawową jednostką jest nośnik, czyli paleta z numerem SSCC z etykiety logistycznej GS1. To jego czas, temperaturę i status śledzi WMS do mroźni.
Czas poza chłodnią (TOR) - jak WMS liczy ekspozycję
TOR to skrót od time out of refrigeration, czyli czasu poza chłodnią. W logistyce żywności to liczba minut, przez które towar przebywał w temperaturze wyższej niż wymagana. Czas poza chłodnią w WMS jest liczony osobno dla każdego nośnika, w trzech etapach.
| Etap | Zegar startuje | Zegar staje |
|---|---|---|
| Przyjęcie | pierwsza linia przyjęcia nośnika (pole odkładcze, waga, rampa) | odłożenie nośnika do gniazda w komorze |
| Wydanie | pierwszy karton pobrany z komory do kompletacji | zatwierdzenie wydania (dokument WZ) |
| Przeładunek | nośnik przyjęty na rampę XD | wydanie nośnika z rampy |
Limit zależy od grupy towaru. Dla lodów wynosi 20 minut, dla pozostałych towarów 30 minut. Kierownik może ustawić inny limit dla wybranego kontrahenta, jeśli właściciel towaru ma ostrzejsze wymagania.
Ekran „Łańcuch chłodniczy” pokazuje nośniki, które są teraz poza chłodnią. Przy każdym widać etap, SSCC, kontrahenta, miejsce, godzinę startu i pasek czasu wobec limitu. Pasek jest zielony w normie, pomarańczowy po progu ostrzeżenia i czerwony po limicie. Lista odświeża się co minutę, więc magazynier wie, którą paletę odłożyć najpierw.
Co się dzieje po przekroczeniu limitu
Kierownik wybiera jedno z dwóch zachowań. Ustawienie domyślne to kwarantanna. Nośnik można odłożyć do komory, ale dostaje status „Kwarantanna TOR”, który blokuje jego wydanie. O dalszym losie decyduje kontrola jakości.
Ostrzejsze ustawienie to blokada. Terminal nie pozwoli odłożyć nośnika, dopóki kierownik nie skieruje go na kwarantannę z podanym powodem. Paleta nie zginie w regale bez decyzji człowieka. W obu wariantach zapis zostaje w historii ekspozycji nośnika i partii.
Temperatura gniazda przy odłożeniu
Czas to jedna strona kontroli, miejsce to druga. Terminal magazyniera przy odłożeniu podpowiada tylko gniazda w komorach o właściwej temperaturze. Gniazdo w komorze za ciepłej dla danego towaru system odrzuca i podaje, jakiej temperatury towar wymaga. Odłożenie do innej komory niż przypisana kontrahentowi jest możliwe po potwierdzeniu i trafia do historii.
Na tym samym ekranie jest lista „Niezgodne temperatury gniazd”. Pokazuje nośniki, które już leżą w gnieździe cieplejszym niż wymaga towar, na przykład lody wymagające -22 °C w komorze -18 °C. Nowe odłożenia system blokuje, a lista wyłapuje stan zastany, na przykład po starcie magazynu. Dokładniej o samym wskaźniku TOR piszemy w artykule czas poza chłodnią (TOR) w WMS.
Monitorowanie temperatury komór chłodniczych w czasie rzeczywistym
Każda komora ma kilka czujników. W demo komory K1 (-25 °C) i K2 (-18 °C) mają po 8 czujników. Odczyty przychodzą co 1-5 minut przez API albo przez bramkę klienta. W demo odczyty tworzy generator i symulator awarii, a nie fizyczne czujniki. Telemetria komór mroźniczych trafia na kokpit, który odświeża się sam co 30 sekund.
Kafel komory pokazuje średnią temperaturę z czujników, normę, najniższy i najwyższy odczyt, liczbę czujników ze świeżym odczytem, liczbę nośników i zmianę w ostatnich 2 godzinach. Pod kaflami jest wykres średniej temperatury w oknach 10-minutowych, za 6, 24 albo 72 godziny. Przerwa w linii oznacza brak odczytów, a nie zero stopni. To ważne przy czytaniu wykresu podczas audytu.
Norma, odchylenie i awaria - trzy różne stany
Rejestracja temperatur komór w czasie rzeczywistym ma sens tylko wtedy, gdy system odróżnia drobne wahanie od prawdziwego problemu. Dlatego kokpit ma kilka stanów, a nie jeden alarm.
| Stan | Kiedy | Typowa przyczyna |
|---|---|---|
| Norma | żaden czujnik komory nie ma otwartego alarmu (granice: norma ±3 °C) | praca bez zakłóceń, także odszranianie |
| Odchylenie | trwa alarm „za ciepło” albo „za zimno”, ale nie jest to awaria | otwarte drzwi, jeden czujnik przy wejściu |
| Awaria | za ciepło na co najmniej połowie czujników komory od co najmniej 10 minut | awaria sprężarki albo zasilania |
| Brak progów | czujnik nie ma progu alarmu | błąd konfiguracji komory - alarmy nie działają |
| Brak danych | żadnego świeżego odczytu z komory | brak łączności z czujnikami |
Alarm czujnika powstaje po dwóch kolejnych odczytach poza normą. Liczą się też odczyty, które przyszły z opóźnieniem w zaległej paczce, do 6 godzin wstecz. Osobny alarm „Brak odczytów” powstaje, gdy czujnik milczy dłużej niż jego limit. Odszranianie trwa kilkanaście minut i podnosi temperaturę o około 2,5 °C, więc mieści się w normie i nie budzi nikogo w nocy.
Jeden gorący czujnik to odchylenie, a nie awaria. Awarię system ogłasza dopiero przy cieple na co najmniej połowie czujników komory przez co najmniej 10 minut. Te progi, tolerancję ±3 °C i liczbę odczytów kierownik zmienia w ustawieniach mroźni.
Potwierdzenie alarmu przez kierownika
Alarm sam się kończy po powrocie temperatury do normy. Nie znaczy to, że nikt nie musi go wyjaśnić. Kierownik potwierdza alarm i wpisuje komentarz, na przykład „awaria sprężarki, serwis wezwany”. System zapisuje, kto potwierdził, kiedy i co napisał. Alarmy kilku czujników tej samej komory z tego samego początku są pokazane jako jeden wiersz, a potwierdzenie obejmuje je wszystkie. Lista na kokpicie obejmuje 7 ostatnich dni, a alarmy z dłuższego okresu pokazuje raport z eksportem do Excela. Szerzej o samym monitoringu piszemy na stronie monitoring temperatury komór chłodniczych w systemie WMS.
Procedura awarii chłodzenia w magazynie
Gdy komora przechodzi w stan awarii, nad kaflami pojawia się czerwony baner. Od początku alarmu „za ciepło” kontrola odłożenia używa temperatury zmierzonej w komorze, a nie nominalnej. Jeśli jest za wysoka dla towaru, terminal nie pozwoli odłożyć tam kolejnej palety.
Równocześnie system przygotowuje plan ratunkowy. Szuka wolnych gniazd w innych komorach, zgodnych temperaturowo z towarem, i tworzy listę propozycji przeniesień. Zaczyna od towaru o najostrzejszej wymaganej temperaturze, bo ten traci jakość najszybciej. Gniazdo z propozycji jest zarezerwowane dla jej nośnika, więc dwóch magazynierów nie wstawi tam dwóch palet.
Przeniesienie wykonuje magazynier, nie system
System planuje, ale paletę przewozi człowiek. Magazynier otwiera na terminalu kafel „Przeniesienie nośnika (awaria komory)”. Widzi listę propozycji, wybiera nośnik numerem z listy albo skanuje jego etykietę SSCC. Pole „Gniazdo docelowe” ma już podpowiedź. ENTER przenosi nośnik tam, a skan innej etykiety wybiera inne gniazdo.
Terminal tworzy i od razu zatwierdza dokument ZL, czyli zmianę miejsca składowania z rozchodem i przychodem. Stan i partie nośnika się nie zmieniają, zmienia się tylko gniazdo. Numer dokumentu pojawia się przy propozycji na kokpicie, więc kierownik widzi postęp w biurze.
Procedura ma kilka zabezpieczeń, o które warto zapytać każdego dostawcę:
- Gdy w innych komorach nie ma zgodnego gniazda, propozycja ma stan „Brak wolnego miejsca”. Po zwolnieniu gniazda sama zmienia się na „Do wykonania”.
- Nośnik z otwartym dokumentem w buforze, na przykład niezatwierdzonym wydaniem, nie zostanie przeniesiony, dopóki dokument nie zostanie zatwierdzony albo anulowany.
- Terminal odrzuca gniazdo zajęte, zarezerwowane dla innego nośnika albo za ciepłe dla towaru i podaje powód.
- Dwóch magazynierów nie przeniesie tego samego nośnika naraz.
- Po powrocie komory do normy niewykonane propozycje są anulowane, a historia zostaje.
Towar, który w czasie awarii był za ciepło, kierownik może dodatkowo oznaczyć statusem „Kwarantanna - awaria chłodzenia”. Wtedy do wydania wróci dopiero po decyzji kontroli jakości.
Cyfrowa kwarantanna partii i nośników
Klasyczna kwarantanna to wydzielona strefa, do której wozi się palety. W mroźni to kosztowne, bo każde przeniesienie to kolejne minuty poza chłodnią i zajęte miejsce w komorze. Studio WMS.net blokuje towar statusem. Paleta zostaje w gnieździe, a system nie pozwala jej wydać.
Automatyczną kwarantannę nośnika na wersji demonstracyjnej pokazuje od 1:27 film WMS dla mroźni - temperatury, partie, identyfikowalność (YouTube).
Kierownik ma pięć statusów blokujących:
- pobrano próby do badań,
- zatrzymanie sanitarne,
- kwarantanna - przekroczony czas poza chłodnią,
- kwarantanna - awaria chłodzenia,
- kwarantanna jakościowa.
Status nadaje się partii, wtedy obejmuje wszystkie nośniki z tą partią, albo jednemu nośnikowi, na przykład palecie MIX. Partia albo nośnik może mieć jeden aktywny status naraz. Nowy status można nadać dopiero po zwolnieniu poprzedniego.
Przy nadaniu statusu wymagany jest powód. Warto od razu wpisać numer dokumentu, na przykład decyzji inspekcji weterynaryjnej albo protokołu pobrania prób. Na ekranie wyszukuje się partię, SSCC albo indeks, a potem klika „Nadaj status” przy wybranej pozycji.
Co dokładnie blokuje status
Zablokowanego towaru system nie podpowiada w kolejności FEFO. Magazynier nie zeskanuje go w kompletacji, nie przeładuje na rampie XD i nie zatwierdzi go w wydaniu. Kontrahent w portalu widzi go w stanie jako zablokowany. W zleceniu wysyłki taki towar nie jest liczony do dostępnych, więc klient nie zamówi czegoś, czego nie da się wydać.
Zwolnienie i dyspozycja
Status kończy się na dwa sposoby. Zwolnienie wymaga numeru dokumentu, na przykład wyniku badania albo świadectwa. Towar wraca wtedy do wydania. Dyspozycja zostawia status, ale pozwala wydać towar w określonym celu, na przykład zwrot do producenta albo utylizację. Wymaga numeru decyzji i uzasadnienia. Terminal nie omija blokady bez dyspozycji.
Taka kwarantanna jakościowa towaru mrożonego nie wymaga osobnej strefy ani ręcznej listy partii na tablicy. Szczegóły statusów i identyfikowalności opisujemy też w artykule identyfikowalność partii i kwarantanna w WMS dla mroźni.
Historia ekspozycji termicznej partii i identyfikowalność
Pytanie audytora albo klienta zwykle dotyczy partii, a nie palety. Dlatego zapisy z łańcucha chłodniczego trafiają do raportu identyfikowalności. Wystarczy wpisać numer partii, SSCC nośnika albo kartonu, numer dokumentu, partię surowca albo numer ubojni. O samym śledzeniu partii w magazynie piszemy też na stronach partie produkcyjne i daty ważności oraz lokalizacja partii towaru.
Raport ma osiem sekcji:
- dane partii z terminem, datą mrożenia i danymi weterynaryjnymi,
- historia statusów - próby, zatrzymania, kwarantanny i zwolnienia,
- przyjęcie z dokumentem, awizo, SSCC i wagami,
- przebieg w magazynie z czasem poza chłodnią przy przyjęciu, odłożeniu i wydaniu,
- sąsiedztwo na nośnikach, czyli inne partie z tej samej palety MIX,
- wydanie z odbiorcami, paletami wysyłkowymi i wagą,
- gdzie partia leży teraz,
- bilans - przyjęto, wydano, w kompletacji, na stanie, różnica 0.
Raport drukuje się na A4 albo eksportuje do pliku CSV. Sekcja przebiegu w magazynie to historia ekspozycji termicznej partii w jednym miejscu. Nie trzeba składać jej z kilku rejestrów.
Dowody do audytu HACCP, IFS i BRC
Certyfikat HACCP, IFS albo BRC dostaje zakład, a nie oprogramowanie. System WMS nie „spełnia normy” sam z siebie. Może za to dostarczyć zapisy, o które audytor pyta przy przeglądzie magazynu, i to bez przepisywania danych z papieru.
Najczęstsze problemy przy audycie magazynu chłodniczego to luki w zapisach, a nie brak procedur. Ktoś zapomniał wpisać temperaturę, nie wiadomo, kto zareagował na alarm, a partia zablokowana na tablicy wyszła z magazynu. Zapisy tworzone przy samej operacji - skanie, odczycie czujnika, zatwierdzeniu - zamykają te luki, bo nie zależą od pamięci pracownika. Listę zapisów i przygotowanie do kontroli opisujemy szerzej w tekście audyt w magazynie chłodniczym - dowody z WMS.
Przed audytem kierownik jakości drukuje raport identyfikowalności wybranej partii, eksportuje alarmy temperatur z okresu kontroli i pokazuje historię ekspozycji. Każdy alarm ma przy sobie nazwisko osoby, która go potwierdziła, i jej komentarz.
Co widzi właściciel towaru
W mroźni usługowej towar należy do klientów operatora. Każdy z nich chce wiedzieć, w jakiej temperaturze leży jego partia. Portal kontrahenta ma zakładkę „Temperatury”. Klient widzi w niej tylko komory, w których ma towar, tylko swoje nośniki, alarmy z ostatnich 7 dni i wykres przebiegu z 24 godzin. Statusy blokad swoich partii też widzi, ale nie może ich zmieniać.
Dzięki temu operator nie musi wysyłać raportów temperatur mailem, a klient nie musi pytać. Rozliczenia usług, portal i obsługa wielu właścicieli towaru to temat osobnego tekstu z naszej serii. Ogólnie o modelu usługowym piszemy też na stronie 3PL co to jest.
Seria - magazyn mroźniczy w praktyce
Ten tekst jest pierwszą częścią serii. Pozostałe części pokazują ten sam system z innej strony:
- Kontrola łańcucha chłodniczego i limit czasu poza komorą w systemie WMS - ten artykuł.
- Kompletacja FEFO i wymagania sieci handlowych w logistyce mrożonek - kolejność wydań, minimalny termin dla odbiorcy, cross-docking.
- Obsługa nośników MIX i ewidencja wagi zmiennej w magazynie mroźniczym - palety mieszane, ważenie, etykieta GS1-128.
- Magazyn mroźniczy 3PL - transparentne rozliczenia i portal kontrahenta - paletodoby, cennik klienta, portal po polsku i angielsku.
Każdy ekran z tego artykułu opisuje krok po kroku instrukcja obsługi WMS dla mroźni. Jeśli przygotowujesz zapytanie ofertowe, przyda się też lista 25 wymagań do zapytania o WMS do mroźni. Zajętość i układ komór pokazuje wizualizacja zajętości magazynu.